Με την πάροδο του χρόνου, από τότε που εφευρέθηκε, το πιάνο έχει εξελιχθεί
ίσως στο σημαντικότερο μουσικό όργανο της κλασικής μουσικής. Η ικανότητά
του να εκφράζει πολλαπλές μελωδικές γραμμές, σε συνδυασμό με την αρμονική
υποστήριξη που χρειάζονται και το ευρύ φάσμα έντασης ήχου που επιτρέπει,
το καθιστούν εξαιρετικά ευέλικτο. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη ότι
χρησιμοποιείται σε αμέτρητα έργα, είτε μόνο του είτε ως μέλος μικρών ή
μεγάλων μουσικών συνόλων. Παράλληλα, το πιάνο υπήρξε για πολλές δεκαετίες
και το μέσο με το οποίο αμέτρητοι μουσικόφιλοι γνώρισαν συμφωνίες, όπερες
και άλλα μεγάλα ορχηστρικά έργα, μέσα από τις μεταγραφές τους για πιάνο.
Εδώ θα ακούσουμε 14 κομμάτια από έργα για σόλο πιάνο, με σύντομα σχόλια για το καθένα.
Παίξτε όλα τα κομμάτια στην σελίδα.
Ο μουσικός όρος «bagatelle» αναφέρεται σε ένα σύντομο, ελαφρύ και συχνά παιχνιδιάρικο
μουσικό κομμάτι, συνήθως για σόλο πιάνο. Ενώ φαίνεται απλό εκ πρώτης όψεως, ιδιαίτερα
όπως αναπτύχθηκε από συνθέτες όπως ο Μπετόβεν και ο Λιστ, αντιπροσωπεύει μια εκλεπτυσμένη
άσκηση συντομίας, αρμονικού πειραματισμού και δομικής καινοτομίας. Ακούστε εδώ ένα
διάσημο εκπρόσωπο του είδους.
Beethoven: Bagatelle #25 WoO 59, in a
Nicknamed Für Elise
Η σονάτα για πιάνο είναι ένα πολύ δημοφιλές είδος κλασικής μουσικής, κυρίως από
την κλασική περίοδο και μετά, και εκπροσωπείται επάξια από τους Μότσαρτ
(18 σονάτες) και Μπετόβεν (32). Ακούστε δύο κομμάτια από δημοφιλείς σονάτες για πιάνο του Μότσαρτ.
Mozart: Piano Sonata #16, Κ545, in C
1ο μέρος
Mozart: Piano Sonata #11, Κ331, in A
3ο μέρος - γνωστό ως Rondo alla Turka.
Και από δύο του Μπετόβεν.
Beethoven: Piano Sonata #8, in c, Opus 13 (Pathétique)
3ο μέρος
Beethoven: Piano Sonata #14, in c#, Opus 27, No. 2 (Moonlight)
2ο μέρος
Ο Φρεντερίκ Σοπέν (Frédéric Chopin) εκτίμησε νωρίς τις δυνατότητες του
σύγχρονου πιάνου και συνέθεσε σχεδόν αποκλειστικά για αυτό. Ως πρώιμος
υποστηρικτής της Ρομαντικής Περιόδου, εγκατέλειψε σε μεγάλο βαθμό τις
μουσικές δομές της Κλασικής Περιόδου και εισήγαγε και χρησιμοποίησε νέες.
Ο Σοπέν έγραψε 21 νυκτερινά (nocturnes) για σόλο πιάνο μεταξύ 1827 και 1846.
Θεωρούνται γενικά από τα καλύτερα σύντομα έργα για σόλο πιάνο, και
κατέχουν σημαντική θέση στο σύγχρονο ρεπερτόριο συναυλιών. Ακούστε
ένα από τα πιο δημοφιλή.
Chopin: Nocturne #1, Opus 9, in bb
Άλλα δημοφιλή έργα του Σοπέν είναι τα βαλς (waltzes), έργα μέτριας
διάρκειας για πιάνο, όλα γραμμένα μεταξύ 1824 και 1849, σε τριπλό μέτρο βαλς.
Διαφέρουν όμως από τα προηγούμενα βιεννέζικα βαλς στο ότι δεν προορίζονται για χορό.
Ακούστε ένα από τα πιο γνωστά.
Chopin: Waltz Opus 18, in Eb
Γνωστό ως Grande Valse Brillante
Ο Φραντς Λιστ (Franz Liszt), σύγχρονος του Σοπέν, επίσης κατανοούσε τις δυνατότητες
του πιάνου. Υπέρμαχος κι αυτός της Ρομαντικής Περιόδου, θεωρείται ίσως ο μεγαλύτερος
βιρτουόζος πιανίστας όλων των εποχών, και συνέθεσε έναν υπέρμετρο αριθμό έργων για σόλο πιάνο
(τα πιανιστικά του άπαντα έχουν εκδοθεί σε μια ενιαία συλλογή με 99 CDs!). Ακούστε ένα
από τα πιο γνωστά του κομμάτια.
Franz Liszt: Liebesträume S541 #3, in Ab
Ο Ρόμπερτ Σούμαν (Robert Schumann) ήταν Γερμανός συνθέτης, πιανίστας και μουσικοκριτικός
της πρώιμης ρομαντικής εποχής. Συνέθεσε σε όλα τα κύρια μουσικά είδη της εποχής,
γράφοντας για σόλο πιάνο, φωνή και πιάνο, για σύνολα μουσικής δωματίου, ορχήστρα,
χορωδία και όπερα. Τα έργα του αντιπροσωπεύουν το πνεύμα της ρομαντικής εποχής
στη γερμανική μουσική. Ακούστε ένααπό τα πιο γνωστά του κομμάτια για σόλο πιάνο.
Robert Schumann: Childhood Scenes, Op 15 7ο μέρος - Dreaming
Οι Εποχές, έργο 37α (που ως έργο 37β εκδόθηκε με τον γαλλικό τίτλο Les Saisons),
είναι μια σουίτα δώδεκα σύντομων κομματιών για σόλο πιάνο από τον Ρώσο συνθέτη
Πιότρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (Peter Tchaikovsky). Κάθε κομμάτι είναι χαρακτηριστικό
ενός διαφορετικού μήνα του χρόνου στη Ρωσία. Εδώ ακούμε το κομμάτι για τον Ιούνιο,
το πιο δημοφιλές της Σουίτας.
Tchaikovsky: Les Saisons, Op 37B Juin - Barcarolle
Info about Mussorgsky.
Mussorgsky: Pictures at an Exhibition
3o μέρος - Promenade 2
4ο μέρος - The Old Castle
Ο Κλοντ Ντεμπισί (Claude Debussy, 1862-1918) ήταν Γάλλος συνθέτης ο οποίος συχνά αναφέρεται ως ο
πρώτος ιμπρεσιονιστής συνθέτης, αν και ο ίδιος απέρριψε σθεναρά τον όρο. Προτιμούσε να
περιγράφει το δικό του στυλ ως ευέλικτο και προσαρμόσιμο στις φαντασιώσεις και τα όνειρα.
Το ακόλουθο κομμάτι επιβεβαιώνει πλήρως τον χαρακτηρισμό.
Claude Debussy: Suite Bergamasque, L75 #3 in Db (Clair de lune) - για πιάνο
Ο Ερίκ Σατί (Erik Satie) ήταν Γάλλος συνθέτης και πιανίστας. Παρ' όλο που απορρίφθηκε από
κάποιους μουσικούς της εποχής του που παρεξήγησαν το μη συμβατικό ύφος, την εκκεντρικότητα
και την ελαφράδα των έργων του, αντιπροσωπεύει το πρώτο οριστικό ρήγμα με τον γαλλικό
Ρομαντισμό του 19ου αιώνα και είναι πρόδρομος μεταγενέστερων ρευμάτων στην τέχνη όπως
ο μινιμαλισμός, ο σουρεαλισμός και η επαναληπτική μουσική. Το ακόλουθο κομμάτι είναι
αντιπροσωπευτικό του έργου του.
Erik Satie: Gymnopédies 1ο μέρος - Lent Et Douloureux
Ο Φραντς Λιστ επινόησε τους όρους «μεταγραφή» και «παράφραση» σε σχέση με τη μουσική,
με τον πρώτο να είναι μια πιστή αναπαραγωγή του αρχικού υλικού και τον δεύτερο
μια πιο ελεύθερη επανερμηνεία. Έγραψε σημαντικές ποσότητες και από τα δύο κατά
τη διάρκεια της ζωής του, και αποτελούν μεγάλο ποσοστό της συνολικής του παραγωγής.
Στα μέσα του 19ου αιώνα, οι ορχηστρικές εκτελέσεις ήταν πολύ λιγότερο συνηθισμένες
από ό,τι σήμερα και δεν ήταν καθόλου διαθέσιμες εκτός των μεγάλων πόλεων. Έτσι,
οι μεταγραφές του Λιστ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διάδοση ενός ευρέος φάσματος
ορχηστρικής μουσικής, όπως οι συμφωνίες του Μπετόβεν.
Για μια γεύση αυτών των μεταγραφών για πιάνο, έχουμε στη συνέχεια τη μεταγραφή
από τον Λιστ του 1ου μέρους της 5ης συμφωνίας του Μπετόβεν. Σας συνιστώ να την
συγκρίνετε με μια τυπική ορχηστρική εκδοχή, την οποία μπορείτε να βρείτε
στη σελίδα που είναι αφιερωμένη στις συμφωνίες
εδώ.