Κατά την Ρομαντική Περίοδο, πολλοί συνθέτες άρχισαν να δίνουν προσοχή και να εκτιμούν μουσικά ιδιώματα από διάφορες κουλτούρες και εθνικότητες. Σύντομα, αρκετοί από αυτούς άρχισαν να ενσωματώσουν τέτοιες μελωδίες και ρυθμούς σε ορισμένα από τα κλασικά τους έργα. Η δημοτικότητα αυτών των έργων δημιούργησε μια τάση που διήρκεσε μέχρι και τον 20ό αιώνα. Εδώ έχω μια αντιπροσωπευτική ποικιλία 16 κομματιών, που εμπίπτουν σ' αυτή την κατηγορία, με μια σύντομη περιγραφή για το καθένα.
Παίξτε όλα τα κομμάτια στην σελίδα.
Ο Μπραμς συνέλεξε 21 ουγγρικούς παραδοσιακούς χορούς και τους διασκεύασε αρχικά ως σουίτα για 2 πιάνα και αργότερα και για ορχήστρα. Έκτοτε, έχουν γίνει δημοφιλείς και στις δύο εκδοχές τους. Ακούστε τον πρώτο από τους 21, στην ορχηστρική του μορφή. Ακούστε το και ως youtube video.
Ο Ντβόρζακ συνέθεσε 16 σλαβικούς χορούς, 8 στο έργο 46 και 8 στο έργο 72. Σε αντίθεση με εκείνους του Μπραμς, αυτές ήταν πρωτότυπες συνθέσεις, με σλαβικά θέματα, όχι διασκευές υπαρχόντων παραδοσιακών χορών. Ακούστε τον χορό #8 από το Opus 46. Ακούστε το και ως youtube video.
Ο Ισπανός συνθέτης Enrique Granados συνέθεσε μια συλλογή 12 κομματιών για σόλο πιάνο, η οποία εκδόθηκε ως Opus 37 με τον τίτλο "Danzas Españolas". Κάθε ένα από αυτά επέδειχνε κάποια πτυχή ισπανικών μελωδικών και ρυθμικών ιδιωμάτων, και η συλλογή με την πάροδο του χρόνου έγινε αρκετά δημοφιλής. Διασκευάστηκε επίσης για κιθάρα και ορχήστρα, μια μορφή που προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στην ελκυστικότητά της. Ακούστε το πρώτο από αυτά, στην ορχηστρική του μορφή. Ακούστε το και ως πιάνο σόλο youtube video.
Ο Γάλλος συνθέτης Καμίγ Σεν-Σανς συνέθεσε το La Jota Aragonese
στη Μαδρίτη τον
Οκτώβριο του 1880, ένα σύντομο ορχηστρικό έργο εμπνευσμένο από έναν παραδοσιακό
ισπανικό λαϊκό χορό. Είναι ένα φανταχτερό κομμάτι, σε γρήγορο τέμπο και εντυπωσιακή
ενορχήστρωση με καστανιέτες και ντέφια που προσθέτουν το κατάλληλο τοπικό χρώμα.
Ακούστε το και ως youtube video.
Ο Γάλλος συνθέτης Εμανουέλ Σαμπριέ (1841–1894) συνέθεσε το έργο «España» ως ραψωδία για ορχήστρα το 1883, μετά από ένα ταξίδι στην Ισπανία, και είναι επηρεασμένο από τους ρυθμούς και τα χρώματα της ισπανικής μουσικής. Είναι η πιο διάσημη ορχηστρική σύνθεση του Σαμπριέ και δημοφιλής στη δισκογραφία και στις αίθουσες συναυλιών. Ακούστε το και ως youtube video.
Έχουμε ήδη συναντήσει το κομμάτι του Debussy "Clair de lune" στην αρχική του μορφή για σόλο πιάνο. Εδώ, θα το ακούσουμε διασκευασμένο για ορχήστρα, καθώς τα ορχηστρικά ηχοχρώματα ενισχύουν την αιθέρια μυστικιστική ατμόσφαιρα του κομματιού. Ακούστε το και ως youtube video. Ακούστε το προσεκτικά και συγκρίνετε το με την εκδοχή του για πιάνο.
Το «Danse macabre» (Μακάβριος χορός), έργο 40, είναι ένα συμφωνικό ποίημα για ορχήστρα, γραμμένο το 1874 από τον Γάλλο συνθέτη Camille Saint-Saëns, και η πρεμιέρα του έγινε στις 24 Ιανουαρίου 1875. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα προγραμματικής μουσικής, βασισμένο σε αυτή την ιστορία: «Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Θάνατος εμφανίζεται τα μεσάνυχτα κάθε χρόνο το Halloween. Ο Θάνατος καλεί τους νεκρούς από τους τάφους τους να χορέψουν γι' αυτόν ενώ παίζει το βιολί του (εδώ αντιπροσωπεύεται από ένα σόλο βιολί). Οι σκελετοί του χορεύουν γι' αυτόν μέχρι να λαλήσει ο πετεινός την αυγή, οπότε πρέπει να επιστρέψουν στους τάφους τους μέχρι τον επόμενο χρόνο». Ακούστε το και ως youtube video.
Το έργο «Florida Suite» είναι μια ορχηστρική σουίτα σε 4 μέρη του Άγγλου
συνθέτη Φρέντερικ Ντέλιους, και αποτελεί παράδειγμα του είδους
προγραμματική μουσική
. Την συνέθεσε το 1887, μετά την περίοδο που ήταν
διευθυντής ενός πορτοκαλεώνα στη Φλόριντα, εμπνευσμένος από το εκεί τοπίο, με
επίκεντρο κυρίως τον ποταμό Σεντ Τζονς. Αν και η εμφάνισή της στη μουσική σκηνή
αρχικά έλαβε ανάμεικτες κριτικές, εντούτοις έγινε ένα από τα πιο δημοφιλή
ορχηστρικά έργα του συνθέτη.
Θα ακούσουμε εδώ το 2ο μέρος, με τίτλο «Παρά τον ποταμό».
Η «Σεχεραζάδα», έργο 35, είναι μια συμφωνική σουίτα που συνέθεσε ο Νικολάι Ρίμσκι-Κόρσακοφ το 1888, βασισμένη σε τέσσερις ιστορίες από το αραβικό παραμύθι «Χίλιες και Μία Νύχτες», και το όνομα της σουίτας αναφέρεται στην πρωταγωνίστρια του παραμυθιού. Αυτό το έργο συνδυάζει δύο χαρακτηριστικά τυπικά της ρωσικής μουσικής γενικότερα, και του Ρίμσκι-Κόρσακοφ ειδικότερα: εκθαμβωτική, πολύχρωμη ενορχήστρωση και ενδιαφέρον για την Ανατολή και τον οριενταλισμό γενικότερα, και είναι ένα από τα πιο δημοφιλή έργα του συνθέτη. Εδώ, ακούμε το μέρος που αντιστοιχεί στην 3η ιστορία, με τίτλο «Ο Νεαρός Πρίγκιπας και η Πριγκίπισσα». Ακούστε το και ως youtube video.
Οι «Ουγγρικές Ραψωδίες» είναι ένα σύνολο 19 κομματιών για πιάνο βασισμένων σε ουγγρικά λαϊκά θέματα, που συνέθεσε ο Φραντς Λιστ μεταξύ 1846–1853 και αργότερα το 1882 και το 1885. Ο Λιστ ενορχήστρωσε επίσης εκδοχές για ορχήστρα, ντουέτο πιάνου και τρίο πιάνου. Μερικές είναι πιο γνωστές από άλλες, με την Ουγγρική Ραψωδία Αρ. 2 να είναι ιδιαίτερα διάσημη. Στην αρχική τους μορφή για πιάνο, οι Ουγγρικές Ραψωδίες είναι γνωστές για τη δυσκολία τους (ο Λιστ ήταν βιρτουόζος πιανίστας καθώς και συνθέτης). Εδώ, θα ακούσουμε τη Ραψωδία Αρ. 2 στην ορχηστρική της διασκευή. Ακούστε το και ως youtube video.
Το «Concierto de Aranjuez» είναι ένα κοντσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα του Ισπανού συνθέτη Joaquín Rodrigo. Γραμμένο το 1939, είναι μακράν το πιο γνωστό έργο του Rodrigo, μάλιστα ένα από τα πιο διάσημα στο ορχηστρικό ρεπερτόριο γενικότερα, και η επιτυχία του καθιέρωσε τη φήμη του Rodrigo ως ενός από τους σημαντικότερους Ισπανούς συνθέτες του 20ού αιώνα. Το 2ο μέρος του, το οποίο θα ακούσουμε εδώ, περιλαμβάνει μία από τις πιο συναρπαστικές και τρυφερές μελωδίες που έχουν γραφτεί ποτέ. Ακούστε το και ως youtube video.
Το Κοντσέρτο για πιάνο #5, έργο 103, ευρέως γνωστό ως «Το Αιγυπτιακό», ήταν το τελευταίο κοντσέρτο για πιάνο του Camille Saint-Saëns, το οποίο έγραψε το 1896, 20 χρόνια μετά το Κοντσέρτο για πιάνο #4. Απέκτησε το παρατσούκλι του για δύο λόγους. Πρώτον, ο Saint-Saëns το συνέθεσε στην πόλη-ναό του Λούξορ, κατά τη διάρκεια μιας από τις συχνές χειμερινές διακοπές του στην Αίγυπτο, και δεύτερον, η μουσική είναι από τις πιο εξωτικές του, εμφανίζοντας επιρροές από τη μουσική της Ιάβας και της Ισπανίας, καθώς και από τη μουσική της Μέσης Ανατολής. Ο Saint-Saëns είπε ότι το έργο αντιπροσώπευε ένα θαλάσσιο ταξίδι. Ο ίδιος ο Saint-Saëns ήταν ο σολίστ στην πρεμιέρα του κοντσέρτου, το οποίο έγινε δεκτό με ενθουσιασμό τόσο από το κοινό όσο και από τους κριτικούς. Θα ακούσουμε εδώ το 2ο μέρος του, το οποίο ενσαρκώνει πλήρως τον εξωτικό του χαρακτήρα. Ακούστε το και ως youtube video.
Ο Τσαϊκόφσκι συνέθεσε το «Ιταλικό Καπρίτσιο», έργο 45, γύρω στον Μάιο του 1880, εμπνευσμένο από ένα ταξίδι που έκανε στη Ρώμη με τον αδελφό του. Τα αδέρφια ήταν εκεί κατά τη διάρκεια του Καρναβαλιού, και ο συνθέτης μπόρεσε να απορροφήσει την ιταλική μουσική του δρόμου και τα λαϊκά τραγούδια, τα οποία στη συνέχεια ενσωμάτωσε στο Καπρίτσιο του. Ο Τσαϊκόφσκι ανακοινώνει το έργο ως εξής στην αλληλογραφία του: «Έχω ήδη ολοκληρώσει τα σκίτσα για μια ορχηστρική ιταλική φαντασία σε λαϊκές μελωδίες, η οποία πιστεύω ότι θα αρέσει πολύ, χάρη στα υπέροχα μουσικά μοτίβα που κατάφερα να συγκεντρώσω, εν μέρει από ανθολογίες, εν μέρει από τα δικά μου αυτιά στους δρόμους». Ακούστε το και ως youtube video.
My Country#2 - The Moldau
«Ο Μολδάβας» είναι ένα συμφωνικό ποίημα του Βοημού συνθέτη Μπέντριχ Σμέτανα, το οποίο απεικονίζει μουσικά τη ροή του ποταμού Μολδάβα από τις πηγές του στα βουνά του Βοημικού Δάσους, διασχίζοντας την τσεχική ύπαιθρο, μέχρι την πόλη της Πράγας. Αποτελεί το 2ο μέρος μιας εξαμελούς σουίτας, με τίτλο «Má vlast (Η Χώρα μου)», όπου κάθε μέρος είναι ένα αυτοτελές συμφωνικό ποίημα. Αυτή η σουίτα τελικά αποδείχτηκε η πιο διαχρονική σύνθεση του Σμέτανα και, από τα 6 μέρη της, «Ο Μολδάβας» παραμένει το πιο δημοφιλές. Ακούστε το και ως youtube video.
Ο Γιόχαν Στράους Β' συνέθεσε το Βαλς του Αυτοκράτορα
, έργο 437, το 1889.
Το βαλς προοριζόταν να παιχτεί τον Αύγουστο του ίδιου έτους, κατά την επίσκεψη
του Αυτοκράτορα της Αυστρίας Φραγκίσκου Ιωσήφ Α' στον Γερμανό Αυτοκράτορα
Γουλιέλμο Β', ως συμβολική «πρόποση φιλίας» μεταξύ της Αυστροουγγαρίας και
της Γερμανικής Αυτοκρατορίας. Ο τίτλος του έργου επιλέχθηκε έτσι ώστε να
παραπέμπει και στους δύο μονάρχες. Το βαλς παρουσιάστηκε για πρώτη φορά
στο Βερολίνο στις 21 Οκτωβρίου 1889, έγινε αμέσως διάσημο, και παραμένει
μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αγαπημένα βαλς του Στράους.
Ακούστε το και ως youtube video.
Το «Adagio for Strings» είναι ένα έργο του Αμερικανού συνθέτη Samuel Barber, διασκευασμένο για ορχήστρα εγχόρδων το 1936, από το 2ο μέρος του δικού του Κουαρτέτου Εγχόρδων, έργο 11. Λυπημένο και πένθιμο, κάποιοι το θεωρούν ίσως το «πιο θλιβερό κλασικό έργο όλων των εποχών», και έχει χαρακτηριστεί ως «η ημιεπίσημη μουσική πένθους της Αμερικής». Το έργο έχει ερμηνευτεί συχνά παγκοσμίως, ιδιαίτερα σε κηδείες διαφόρων επιφανών προσωπικοτήτων, και γενικά σε πένθιμα περιστατικά. Επίσης, έχει συμπεριληφθεί σε soundtrack τηλεοπτικών και κινηματογραφικών ταινιών, π.χ. στην ταινία «Platoon». Ακούστε το και ως youtube video.